Artikel 5 Besluit Risico’s Zware Ongevallen 2015 (“Brzo”) bevat een zorgplicht voor alle BRZO-inrichtingen. Brzo-inrichtingen moeten – kort gezegd – alle maatregelen nemen om een zwaar ongeval te voorkomen. Dit houdt in (een vergaande) zorgplicht voor inrichtingen die met gevaarlijke stoffen werken.

Deze bepaling roept een aantal vragen op. Zoals wat er wordt verstaan onder “alle maatregelen nemen”. En wat er wordt verstaan onder “een zwaar ongeval”. Deze blog gaat over wat wordt verstaan onder een zwaar ongeval. Een tweede blog zal gaan over “alle maatregelen nemen” om een zwaar ongeval te voorkomen.

Rechtspraak

In 2014 heeft de rechtbank Zeeland West-Brabant uiteengezet wat onder een zwaar ongeval in de zin van het BRZO moet worden verstaan.

De rechtbank heeft in het vonnis – kort gezegd – bepaald dat er sprake is van een zwaar ongeval wanneer:

  • Er sprake is van een gebeurtenis als gevolg van onbeheersbare ontwikkelingen tijdens de bedrijfsuitvoering in de inrichting;
  • Er gevaar ontstaat voor de gezondheid van de mens. Er hoeft zich geen schade aan mens en milieu (werkelijk) voor te doen;
  • Bij de gebeurtenis zijn een of meer gevaarlijke stoffen betrokken.

Er hoeft geen sprake te zijn van een incident of ongeval

Er hoeft dus geen zwaar ongeval te hebben plaatsgevonden en evenmin wordt de eis gesteld dat een incident had kunnen uitgroeien tot een zwaar ongeval. Dit blijkt ook uit het arrest van de Hoge Raad van 4 juli 2017. De Hoge Raad overweegt nadrukkelijk dat het (slechts) gaat om de vraag of de noodzakelijke maatregelen zijn getroffen ter voorkoming van een zwaar ongeval. De Hoge Raad oordeelde dat het Gerechtshof ten onrechte had onderzocht of het ten laste gelegde incident had kunnen uitgroeien tot een zwaar ongeval. Voor overtreding van artikel 5 lid 1 Brzo hoeft geen incident of ongeval te hebben plaatsgevonden, dit hoeft ook niet ten laste te worden gelegd.

Conclusie

In de regel zal vervolging wel plaatsvinden na een incident of ongeval. Maar de wet moet aldus worden uitgelegd dat het slechts gaat om de theoretische mogelijkheid of een zwaar ongeval kan plaatsvinden. In de regel zal dit snel worden aangenomen nu een Brzo-inrichting werkt met gevaarlijke stoffen. Het is daarom zaak goed voor ogen te houden dat het wel werkelijk om (de potentie van) een zwaar ongeval moet gaan, anders wordt de term zwaar ongeval te gemakkelijk uitgehold.